Çiftlik Muhasebe Veri Ağı (ÇMVA) Sisteminin Yaygınlaştırılması ve Sürdürülebilirliğinin Sağlanması


 

ÇMVA nedir?

Çiftlik Muhasebe Veri Ağı (ÇMVA), tarımsal işletmelerin detaylı finansal ve mali bilgilerini toplayan ve Avrupa Birliğinde uygulanmakta olan bir sistemdir. Avrupa Birliğinin Ortak Tarımsal Politikasının değerlendirilmesinde kullanılan verileri içeren çok önemli bir ağdır.

Avrupa Birliğinde 80.000 çiftçi, kendi işletmelerine ve tarım sektörüne fayda sağlamak için aktif bir şekilde Çiftlik Muhasebe Veri Ağı sistemin katılmaktadır. Sistem tarafından toplanan bilgiler, çiftçilerin v hükümetin tarım politikaları ile ilgili karar alma sürecini geliştirmesine yardımcı olmaktadır. İşletmelerin muhasebe verilerini esas alarak geliştirilen karar alma süreci, daha yüksek karlılığa ve rekabet gücüne sahip işletmelerle Türkiye’de daha güçlü bir tarım sektörünün oluşturulmasının önünü açacaktır.

ÇMVA, Avrupa’da politika oluşturmada önemli bir rol oynamaktadır. Tarımda gelir ve maliyet seviyesini ölçmek için kullanılan faydalı bir araçtır. Tarımsal politikaların geliştirilmesi ve değerlendirilmesi için bilgi sağlamaktadır.

Örneğin sübvansiyon sistemleri ve diğer politikalar belirli hedefleri gerçekleştirmek için tasarlanmıştır. ÇMVA, sübvansiyon politikalarının işletmelerin karlılığı ve finansal kapasitesi üzerindeki etkisini değerlendiren bir araç görevi görmektedir ve tarım sektörüyle ilgili objektif bilgi sağlamaktadır. Fiyatlar, üretim ve girdi maliyetleri ile ilgili objektif bilgi çiftçi örgütleri ve hükümet arasında yapılan görüşmelerde büyük bir öneme sahiptir.

 

Projenin amaçları

Bu kurumsal geliştirme destek projesinin ilk önceliği AB standartlarının kademeli olarak benimsenmesini desteklemektir. Güvenilir tarımsal istatistiklerin ve kayıtların oluşturulması bu sürecin önemli bir kısmını oluşturmaktadır. Bu proje, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tarafından Danimarka ile ortaklaşa gerçekleştirilen Pilot Çiftlik Muhasebe Veri Ağının Kurulması Projesinin devamı niteliğindedir. Bu pilot proje kapsamında 2008’in sonunda 9 ilde (Adana, Bursa, Erzurum, Giresun, İzmir, Konya, Nevşehir, Şanlıurfa, Tekirdağ) veri ağı sistemi kurulmuş olup,2011’de 3 ilin katılıyla (İstanbul, Malatya, Samsun) 12 ile çıkarılmıştır. Hâlihazırda yürütülmekte olan Eşleştirme Projesi Türkiye’deki çiftliklerden muhasebe verilerini toplamak amacıyla Türk ÇMVA sisteminin geliştirilmesini amaçlamaktadır.

Bu bilgi çiftçilerin ve hükümetin karar alma sürecini geliştirmesine yardımcı olmaktadır. Geliştirilmiş bir karar alma süreci karlılığı ve rekabet kabiliyeti yüksek çiftliklerle birlikte Türkiye’de daha güçlü bir tarım sektörünün oluşturulmasına olanak sağlayacaktır.

Projedeki Faaliyetler

Bu proje üç bileşenden oluşmaktadır. 1. Bileşen,  ve 2. Bileşen, sistemin kurumsal ve metodolojik yönlerini değerlendirecek ve geliştirecek; 3. Bileşen ise sistemin nihai hedefi olan verilerin kullanılmasına katkıda bulunacaktır .

 

1. Bileşen (Organizasyon ve Eğitim), ÇMVA’nın kurumsal yapısını geliştirmeyi ve ÇMVA sisteminin yürütülmesinde görev alan bütün personelin eğitimini kapsamaktadır. Bu bileşen kapsamında ele alınacak olan başlıca ve önemli hususlar aşağıdaki gibidir:

1. Organizasyon yapısı;

2. ÇMVA’nın çiftçilere tanıtılması;

3. Veri toplayıcılarının eğitimi;

4. Üye devletlere gerçekleştirilecek çalışma ziyaretleri.

 

2. Bileşen (Prosedürler, Sistemler ve Veriler), ÇMVA sisteminin metodolojik ve teknik işleyişinin geliştirilmesini amaçlamaktadır. Bu bileşen kapsamında ele alınacak başlıca ve önemli konular aşağıdaki gibidir:

1. Kalite kontrol

2. Veri toplayıcılar için kayıt defterleri ve anketler

3. Çiftliklerin seçimi

4. ÇMVA yazılımının değerlendirilmesi.

 

3. Bileşenin (Veri Analizi ve Raporlar) amacı, Türkiye’de ÇMVA birimini ve ÇMVA’nın durumunu güçlendirmek için verilerin kullanımını artırmaktır. Mevcut ÇMVA verileri; politika analizi, araştırma, çiftçilere danışmanlık, eğitim, yönetim, piyasa bilgisi ve tahminleri vb. konularla ilgili bir dizi yeni fırsat sunmaktadır. Bu bileşende ele alınacak konular aşağıdaki gibidir:

 

1. Göstergeler,

2. Politika analizi ve araştırma

3. Çiftçilere sunulan geri bildirimler

 

Konsorsiyum Ortakları

Proje, Avrupa Birliği ve Türkiye Cumhuriyeti tarafından ortaklaşa olarak finanse edilmektedir. Toplamı 1.45 Milyon Avro olan bütçenin 72.5 Bin Avro’su Türkiye Cumhuriyeti tarafından finanse edilmektedir. Bu proje, Türk proje ekibi ile Hollanda, Almanya ve İsveç’ten uzmanlarla yakın işbirliği içerisinde yürütülecektir. Türk proje ekibi GTHB, TZOB, TÜİK ve Tarımsal Ekonomi Araştırma Enstitüsü uzmanlarından oluşmaktadır. Proje uygulaması, Türkiye’de ÇMVA’nın durumunu ve ÇMVA birimini güçlendirmeyi amaçlamaktadır. Projeye dâhil olan yabancı uzmanlar Avrupa’daki ÇMVA sistemini çok iyi bilmekte ve dolayısıyla Türkiye’de ÇMVA’nın geliştirilmesinde büyük önem atfetmektedirler

Türkiye'de ÇMVA Yapılanması

Türkiye’de ÇMVA sistemine dâhil olan 600 işletme bulunmaktadır (2011). 2012 yılında bu rakamın 800’e yükselmesi hedeflenmektedir. ÇMVA, Türkiye’de halen kurulma aşamasında olduğu için sisteme katılan işletme sayısı sınırlıdır. Hâlihazırda 12 ilden işletmeler seçilmiştir (bkz. harita). Örneklem bölgeleri önümüzdeki yıllarda Türkiye’nin 81 ilini kapsayacaktır.

Veriler, il müdürlüklerindeki uzman veri toplayıcılar tarafından doğrudan işletmelerden toplanır. Toplanan muhasebe verileri anket formlarına işlenir ve daha sonra veri toplayıcılar tarafından bu çalışma için özel olarak hazırlanmış bir bilgisayar programına girilir. Böylece bakanlıktaki ÇMVA birimine gönderilecek standart soru formu oluşturulur. ÇMVA birimi Türkiye’deki Sorumlu Birim’dir (Liaison Agency).

Muhasebe verileri, ÇMVA biriminde toplanır, işlenir ve analiz edilir.

Ulusal Komite, Türkiye’de ÇMVA’nın uygulanmasında rol oynamaktadır. Ulusal Komite’nin başlıca sorumluluğu, seçim planını kabul etmektir.

Ulusal komite’nin üyeleri aşağıdaki gibidir:
-
Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü
- Ankara Üniversitesi, Ziraat Fakültesi
- TZOB (Türkiye Ziraat Odaları Birliği)
- TÜİK (Türkiye İstatistik Kurumu)
- Tarım Reformu Genel Müdürlüğü
- Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü

- Tarımsal Araştırma ve Politikalar Genel Müdürlüğü

ÇMVA’nın yasal dayanağı olan ÇMVA’nın Kurulma ve Faaliyet Kuralları ve Prosedürlerine İlişkin Uygulama Tüzüğü kabul edilmiş ve 22 Ocak 2009 tarihli ve 27118 sayılı Resmi Gazetede yayınlanmak suretiyle yürürlüğe girmiştir. Yönetmelik uyarınca Sorumlu Birim kurulmuştur ve ÇMVA çalışmalarında görev alacak personel tayin edilmiştir.